Emmanuel Levinas werd geboren op 12 januari 1906 in Kaunas, in Litouwen, in een Joods gezin. In 1923 vertrok hij naar Straatsburg om filosofie te studeren. Daar ontmoette hij Maurice Blanchot, die zijn leven lang een vriend zou blijven. In 1928 ging hij naar Freiburg, waar hij college liep bij Edmund Husserl en de colleges van Martin Heidegger bijwoonde. Hij vertaalde Husserls Cartesiaanse Meditaties in het Frans en bracht daarmee de fenomenologie naar Frankrijk.
Toen de oorlog uitbrak diende hij in het Franse leger. In 1940 werd hij krijgsgevangen gemaakt en naar een kamp bij Fallingbostel gebracht. Als Franse officier viel hij onder het oorlogsrecht, en dat heeft hem het leven gered. Zijn vrouw Raïssa en zijn dochter Simone werden in Orléans verborgen gehouden in een klooster, geregeld door Blanchot. Zijn familie in Litouwen werd vermoord. Levinas heeft daar zelden rechtstreeks over geschreven. Het staat wel in alles wat hij daarna heeft gedacht.
- 1906Geboren in Kaunas, Litouwen
- 1928Freiburg, bij Husserl en Heidegger
- 1940Krijgsgevangen; zijn familie wordt vermoord
- 1961Totalité et Infini
- 1974Autrement qu’être
- 1995Gestorven in Parijs
Na de oorlog leidde hij jarenlang de École Normale Israélite Orientale in Parijs, een opleiding voor onderwijzers. Pas laat kwam hij aan de universiteit: Poitiers in 1961, Nanterre in 1967, de Sorbonne in 1973.
Waarom hij ongemakkelijk is
Levinas keert de volgorde van het denken om. De westerse filosofie begint doorgaans bij het ik dat waarneemt, ordent en begrijpt. Bij hem begint het bij het gelaat van de Ander, dat mij aanspreekt voordat ik iets heb besloten.
Verantwoordelijkheid gaat aan vrijheid vooraf.
Dat is een zware claim, en zij laat zich slecht inpassen in wat we gewend zijn te denken over autonomie en wederkerigheid.
Voor wie met luisteren bezig is, raakt dat de kern. Je bent al aangesproken voordat je iets hebt gehoord. Wat je daarna doet, aan techniek en aan vaardigheid, komt op de tweede plaats.
Op deze site probeer ik dat denken te volgen, zonder te denken dat ik er uit ben.